Wyreżyserowany przez Franco Giraldiego film Sugar Colt na nowo odczytuje spaghetti western z niekonwencjonalną lekkością. Jego bohater, czarujący detektyw i mistrz kamuflażu, odchodzi od wzorca małomównego kowboja i prowadzi śledztwo w sprawie zemsty, w którym barwne postacie kobiece wnoszą osobliwy rys.
Film z 1966 roku, Sugar Colt, należy do wczesnych westernów Franco Giraldiego, filmowca, który szybko bada możliwości tego gatunku, zanim zwróci się ku komedii. Pod pozorami dość klasycznego śledztwa w sprawie zemsty film pielęgnuje lekki ton i stawia na ekscentrycznego bohatera zamiast małomównego rewolwerowca. Jego urok tkwi także w postaciach kobiecych, zmianach tonu i powściągliwej reżyserii.
Film powstał w czasie, gdy europejski western mnożył swoje odmiany, oscylując między opowieściami o odwecie, postaciami banitów i samotnymi bohaterami. Giraldi, który już na początku kariery nakręcił kilka filmów tego gatunku, nie próbuje jednak mechanicznie powielać jego konwencji. Nadaje im żartobliwy ton, który wyróżnia tę przygodę.
Śledztwo w sprawie zemsty z komediowym zacięciem
Akcja rozgrywa się po wojnie secesyjnej, gdy żołnierze Unii zaginęli i są przetrzymywani w niewoli. Śledczy Alan Pinkerton prosi o pomoc Sugara Colta, ale ten początkowo nie chce porzucić swoich zajęć. Uczy kobiety samoobrony, co już zapowiada ironię filmu i jego sposób na przewrotne podejście do oczekiwań związanych z postacią kowboja.
Bohater daleki od milczącego rewolwerowca
Śmierć Pinkertona, zamordowanego na oczach Sugara, zmienia sytuację i daje bohaterowi osobisty powód, by wrócić do sprawy. Trop zostaje szybko wyznaczony: przeciwnicy są wskazani już na początku, co ogranicza napięcie i pozostawia niewiele miejsca na niespodzianki. Fabułę napędzają nie tyle zwroty akcji, ile temperament głównego bohatera.
Wcielający się w niego Jack Betts kreuje Sugara Colta jako lekkoducha i miłośnika widowiskowych sztuczek. Bohater przebiera się, igra z pozorami i podchodzi do sytuacji z uśmiechem, który kontrastuje z powagą, jakiej można by oczekiwać po wyprawie w poszukiwaniu zemsty. Zamiast przedstawiać człowieka zamkniętego w milczeniu, Betts tworzy czarującego, sprytnego i skłonnego do przekomarzania się awanturnika.
Ta charakterystyka sprawia, że chwilami przypomina on raczej uwodzicielskiego detektywa niż mściciela, którego definiuje wyłącznie celność strzałów z rewolweru. Jego skłonność do flirtu i oszustw nie znosi konwencji gatunku, ale czyni je bardziej elastycznymi. Dzięki upodobaniu do gadżetów i forteli bohater przywodzi na myśl nowoczesnego awanturnika przeniesionego na Dziki Zachód.
Postacie kobiece, które zmieniają reguły gry
Obecność Josephy i Bess wnosi do filmu energię, której czasem brakuje w jego męskich wątkach. Obie odgrywają w opowieści istotną rolę, zamiast pojawiać się w niej jako zwykłe dekoracyjne sylwetki. Ich osobowość nie wystarcza, by uczynić scenariusz złożonym, ale ich pewność siebie przyjemnie zmienia typowy układ sił.
Josepha, kelnerka w saloonie, jest dumna, zadziorna i nie zamierza pozwalać innym decydować o swoim życiu. Soledad Miranda nadaje jej werwę zarówno za sprawą kwestii dialogowych, jak i sposobu, w jaki zajmuje przestrzeń. Dzięki temu bohaterka odbiega od postaci kobiecej często sprowadzanej w kinie włoskim do roli ofiary albo drugoplanowej figury pozbawionej znaczących interakcji.
Bess wnosi do tej zdominowanej przez fantazję przygody bardziej bolesny ton. Jest kruchą, lecz wytrwałą właścicielką baru i stopniowo wyrasta na jedną z najbardziej wyrazistych postaci filmu. Występ Giny Rovere nadaje tej bohaterce rzadką w tak niezobowiązującej opowieści głębię dramatyczną.
Jej obecność wyłania szczelinę w ogólnej lekkości i odsłania emocje, których scenariusz nie zawsze w pełni rozwija. Bess zdaje się sama dźwigać część tragizmu, który fabuła woli pozostawić w tle. Ten kontrast wzbogaca film, choć zarazem ujawnia nierówności jego scenariusza.
Świadoma, choć nierówna mieszanka tonów
Między śledztwem, romansem, humorem i zemstą film czasem zmienia konwencję, nie próbując wygładzać przejść. Ta swoboda stanowi jeden z jego atutów: pogodne usposobienie Sugara Colta współistnieje z bardziej melancholijnymi postaciami i sytuacjami, które mogą mieć poważne konsekwencje. Efekt jest nierówny, ale te kontrasty nie pozwalają sprowadzić przygody do prostego schematu.
Scenariusz nie wykorzystuje jednak w pełni policyjnego punktu wyjścia. Ponieważ sprawcy są znani od samego początku, śledztwu brakuje tajemnicy, a stawka nieustannie się nie zmienia. Humor i osobowość bohatera częściowo rekompensują tę słabość, ale nie sprawiają, że każdy etap jest równie interesujący.
Powściągliwa reżyseria i starannie przygotowane wydanie
Za kamerą Giraldi stawia na wyważone podejście, dalekie od najbardziej demonstracyjnych zabiegów stosowanych w niektórych westernach tamtego okresu. Unika zwłaszcza mnożenia zoomów, wyrazistych zbliżeń i osobliwych kompozycji obrazu. Ta powściągliwość nadaje filmowi nietypowy charakter: skupia on uwagę bardziej na postaciach i sytuacjach niż na formalnej przesadzie.
Zdjęcia Alejandra Ulloi pomagają zbudować scenerię i nastrój, nie obciążając przy tym opowieści. Sprawdzają się zarówno w otwartych przestrzeniach, jak i w bardziej kameralnych miejscach, gdzie na pierwszy plan wysuwają się rozmowy. Muzyka Enrique Luisa Bacalova towarzyszy przygodzie przyjemnym brzmieniem, dopasowanym do połączenia lekkości i napięcia.
Film nie ma wizualnej energii najsłynniejszych dzieł spaghetti westernu, a jego tempo miewa mniej udane momenty. Nie wszystkie sceny budują trwałe napięcie, a rozwój śledztwa pozostaje dość przewidywalny. Reżyseria zachowuje jednak spójność, a unikanie przesady dobrze współgra z nonszalanckim charakterem całości.
Wydanie Sugar Colt w 4K nakładem Artus zwraca uwagę na mniej znany tytuł w dorobku Giraldiego. Restauracja tej skali może wydawać się zaskakująca w przypadku skromnego filmu, ale daje okazję, by docenić jego walory wizualne i szczegóły realizacji. Wydanie przypomina także o płodnym okresie europejskiego kina popularnego, gdy gatunki zmieniały się pod wpływem nowych wrażliwości.
Urokliwa ciekawostka w karierze Giraldiego
Początki kariery Franco Giraldiego wiążą się z serią westernów nakręconych w krótkim czasie, zanim od La Bambolona zwrócił się ku komedii. Sugar Colt już wtedy ujawnia jego zainteresowanie kontrastami i postaciami wymykającymi się dominującym wzorcom. Film nie jest szczytowym osiągnięciem gatunku, ale świadczy o kunszcie twórcy uważnego na możliwości tonalne, jakie oferuje kino popularne.
Scenariusz, współtworzony między innymi przez Fernando Di Leo, opiera się na znajomym schemacie i słabo zarysowanych antagonistach. Ta prosta konstrukcja pozostawia jednak przestrzeń dla aktorów, zwłaszcza Jacka Bettsa, Soledad Mirandy i Giny Rovere. Ich obecność nadaje opowieści różne odcienie — od figlarności po powagę.
W tym filmie można też dostrzec zamiłowanie do mieszania konwencji, które przybierze inne formy w kolejnych dziełach reżysera. Tutaj western staje się scenerią lekkiej, czasem nieco chwiejnej, ale rzadko ponurej przygody. Giraldi stawia na rozrywkę i różnorodność charakterów, a nie na całkowicie mroczną reinterpretację mitów Dzikiego Zachodu.
Takie podejście nie usuwa wszystkich ograniczeń filmu: tempo jest nierówne, a śledztwo nie zawsze podtrzymuje zainteresowanie. Mimo to zmiany tonu, życzliwy humor i wyraziste postacie kobiece nadają mu osobliwy smak. Ta ciekawostka włoskiego westernu okazuje się więc starannie zrealizowaną rozrywką, której siłę stanowią bohater niepasujący do typowego wzorca i postacie, które czasem wykraczają poza oczekiwania.
Spaghetti western między śledztwem a fantazją
W Sugar Colt Franco Giraldi bawi się konwencjami spaghetti westernu. Punkt wyjścia wydaje się znajomy: pod koniec wojny secesyjnej zaginęli żołnierze Unii, a śledztwo ma ujawnić prawdę. Wybrany do jego prowadzenia bohater nie przypomina jednak małomównego rewolwerowca. Sugar Colt woli uczyć kobiety samoobrony, chętnie igra z pozorami i stawia czoła niebezpieczeństwu z lekkością, która nadaje opowieści jej szczególny charakter.
Wcielający się w niego Jack Betts tworzy czarującą i skłonną do forteli postać, która wyróżnia się na tle samotnych kowbojów tego gatunku. Film czerpie sporą część uroku z tej nonszalancji, przebieranek i życzliwego humoru. Policyjna intryga nie przynosi natomiast wielu niespodzianek: sprawcy są znani od początku, a antagoniści nie mają wyrazistego charakteru. Śledztwo rozwija się więc bez prawdziwego napięcia, a tempo chwilami zwalnia.
Obecność Josephy i Bess wnosi bardziej osobliwą energię. Pierwsza, dumna i zadziorna, nie pozwala sprowadzić się do roli dekoracyjnej sylwetki. Druga, z intensywnością grana przez Ginę Rovere, wnosi kruchość i powagę kontrastujące z pogodnym tonem całości. Soledad Miranda nadaje Josephe wyrazisty temperament, daleki od często biernych postaci kobiecych włoskiego westernu.
Powściągliwa reżyseria Giraldiego pozwala wybrzmieć scenerii i korzysta ze zdjęć Alejandro Ulloi oraz muzyki Enrique Luisa Bacalova. Film nie wywraca konwencji do góry nogami ani nie zachowuje idealnej równości, ale łączy opowieść kryminalną z komedią i przygodą. Fantazja, postacie kobiece i nietypowy bohater nadają mu odrębny charakter wśród westernów z wczesnego okresu kariery reżysera.










